Hội chứng REDs (Thiếu hụt năng lượng tương đối trong thể thao) đang là chủ đề nóng. Nó liên tục được thảo luận trên mạng xã hội. Các tổ chức như Ủy ban Olympic Quốc tế cũng thường xuyên đưa ra cảnh báo. Hội chứng này xảy ra khi vận động viên (VĐV) không nạp đủ thức ăn để bù đắp năng lượng tiêu hao.
Việc nhận biết sớm các dấu hiệu trước khi chấn thương hay kiệt sức xảy ra là rất quan trọng. Sự chú ý của cộng đồng đối với REDs là một tín hiệu đáng mừng. Tuy nhiên, mô hình REDs hiện tại có thực sự giải quyết được gốc rễ vấn đề cho cộng đồng triathlon?
Hiểu Đúng Về Mô Hình REDs
Nhiều thuật ngữ sai lệch thường bị lạm dụng khi nói về REDs. Chúng ta cần làm rõ một vài lầm tưởng trước khi đi sâu vào phân tích.
- REDs không phải là một căn bệnh. Nó là một mô hình mô tả chuỗi triệu chứng. Chúng xuất hiện khi cơ thể rơi vào trạng thái thiếu hụt năng lượng (LEA).
- REDs không tự nhiên sinh ra. Nó là hậu quả trực tiếp từ thói quen ăn uống của bạn. Việc này có thể là cố ý hoặc vô ý. Nếu bạn cảm thấy bản thân mất kiểm soát trong việc ăn uống, hãy tìm đến chuyên gia tâm lý.
- REDs không chừa một ai. Bất kỳ giới tính, độ tuổi hay vóc dáng nào cũng có thể mắc phải.
Điểm Mù Của Mô Hình REDs Với Triathlete
Mô hình REDs chưa thực sự tính đến yếu tố cốt lõi của ba môn phối hợp. Đó chính là mức tiêu hao năng lượng khổng lồ.
Một giáo án Half IRONMAN (70.3) nhẹ nhàng nhất cũng ngốn 8-12 giờ tập mỗi tuần. Điều này khiến VĐV cực kỳ dễ bị mất cân bằng năng lượng mãn tính. Đặc biệt, hãy lấy ví dụ giải IRONMAN Vietnam tại Đà Nẵng vào tháng 5/2026 sắp tới. Nhiệt độ thi đấu chắc chắn sẽ vọt lên trên 35°C. Cơ thể bạn sẽ phải đốt thêm một lượng calo khổng lồ chỉ để tự làm mát.
Mô hình REDs sở hữu các bộ công cụ chẩn đoán y khoa cực kỳ phức tạp. Theo lý thuyết, chúng phải được vận hành bởi một đội ngũ y bác sĩ. Tuy nhiên, một triathlete phong trào trung bình thường xấp xỉ 40 tuổi. Họ tự tập luyện và hiếm khi có bác sĩ thể thao theo sát từng ngày.
Hơn nữa, các nghiên cứu định lượng về REDs thường dựa vào các phép tính khô khan. Họ dùng chỉ số BMI, máy quét Dexa hay các dữ liệu toán học khác. Cách làm này đã vô tình xem nhẹ các yếu tố tâm lý rắc rối đằng sau thói quen ăn uống của VĐV.
Thiếu Năng Lượng Hay Rối Loạn Ăn Uống (ED)?
Đa số chúng ta đều biết mình phải ăn nhiều hơn khi tập nặng. Tuy nhiên, một lượng lớn VĐV lại từ chối làm điều đó. Vì sao vậy?
Các nghiên cứu định tính chỉ ra một thực trạng đáng buồn. Những VĐV chủ động nhịn ăn thường đang chịu căng thẳng tâm lý tồi tệ. Họ sợ hãi việc tăng cân. Thậm chí, một số người dùng việc nhịn ăn để kìm nén những cảm xúc tiêu cực.
Khi cơ thể đói khát, sức khỏe tinh thần chắc chắn sẽ lao dốc. Bạn có thấy hình ảnh này quen thuộc không? Đó chính xác là biểu hiện của những người mắc chứng Rối loạn ăn uống (Eating Disorder – ED).
Tất nhiên, vẫn có những người nhịn ăn một cách vô ý. Các người mới (newbie) thường không tính toán đủ lượng calo cần thiết. Giải pháp cho họ rất đơn giản: trang bị kiến thức dinh dưỡng và kiểm tra cân nặng định kỳ. Hoặc theo dõi các video trên Youtube của Trần Đình Minh Anh 😀
Tuy nhiên, với nhiều người khác, việc cố tình nhịn ăn gây ra hội chứng REDs trông không khác gì ED. Một VĐV Ultra từng thú nhận: “Tập luyện trở thành hình phạt. Tôi dùng nó để tự hành hạ bản thân mình”. Đây không còn là bài toán calo thuần túy nữa. Nó đòi hỏi sự can thiệp tâm lý chuyên sâu.
Cách Giải Quyết Triệt Để Hội Chứng REDs
Đừng tự làm rối trí bằng những thuật ngữ y khoa phức tạp. Hãy tự trả lời một câu hỏi duy nhất: Bạn có đang nạp đủ năng lượng không?
Nếu có và bạn đang cảm thấy khỏe khoắn, bạn đã sẵn sàng cho một mùa giải bùng nổ. Nếu không, bạn chắc chắn đang mệt mỏi, cáu bẳn và tụt pace. Bạn sẽ dễ ốm, dễ chấn thương và hay lo âu. Hãy tự hỏi bản thân tại sao lại như vậy.
Nếu bạn cần hướng dẫn ăn uống, hãy tìm đến các chuyên gia dinh dưỡng thể thao. Nếu bạn nhịn ăn để ép cân hoặc tự trừng phạt bản thân, bạn cần sự giúp đỡ từ bác sĩ tâm lý.
Hãy đối mặt với sự thật. Đừng xấu hổ khi thừa nhận lý do bạn không chịu ăn. Quan trọng nhất, hãy bỏ ngoài tai những lời khuyên độc hại về việc nhịn ăn (fasting) hay cắt bỏ hoàn toàn tinh bột từ các “chuyên gia mạng”. Thiếu hụt năng lượng mãn tính sẽ chấm dứt sự nghiệp triathlon của bạn từ rất sớm.
Tâm Tư Từ Coach Trần Đình Minh Anh
Là một người từng chuẩn bị cho các giải ba môn phối hợp siêu đường dài, tui cực kỳ thấu hiểu áp lực khối lượng của giáo án các cự ly IRONMAN. Cơ thể chúng ta lúc nào cũng gào thét đòi năng lượng.
Gửi các bạn lần đầu thi đấu cự ly 70.3 hoặc IRONMAN Vietnam tháng 5/2026 tại Đà Nẵng: Dinh dưỡng là một phần bắt buộc của giáo án. Rất nhiều VĐV phong trào mang tâm lý nhịn ăn để cơ thể nhẹ hơn, hy vọng sẽ chạy nhanh hơn. Hoặc chưa cảm thấy đói thì chưa ăn. Hoặc luôn tự nghĩ “lúc tập vài tiếng chả cần ăn gì, vô race cũng vậy!” Đó là một sai lầm chết người. Dưới cái nắng thiêu đốt của Đà Nẵng, một cơ thể cạn kiệt năng lượng và thiếu hụt điện giải sẽ sụp đổ hoàn toàn ngay từ những kilomet đạp xe đầu tiên. Nguy hiểm hơn, có thể ảnh hưởng sức khỏe thể chất và biến chứng sức khỏe tinh thần.
Trong các bài tập Brick dài cuối tuần, hãy tập ăn gel, bột năng lượng, uống điện giải và nạp tinh bột hấp thu nhanh (i.e. coca, trái cây ngọt, nước mía, kẹo…) một cách đều đặn, kể cả nếu không thấy đói. Các bạn nạp cho tương lai các tiếng tiếp theo chứ không phải nạp cho lúc đó. Đừng đợi khát mới uống, đừng đợi đói mới ăn. Cơ thể khỏe mạnh là cơ thể được nạp đủ nhiên liệu. Hãy ăn đủ, ngủ ngon và chúng ta sẽ gặp nhau ở vạch đích IRONMAN!
-Nguồn bài viết: TriMag-
