Tại Sao Vận Động Mạnh Dễ Khiến Bạn Đau Bụng?

Mới đây, một nữ VĐV Hyrox người Úc đã tạo ra làn sóng tranh cãi lớn. Cô vẫn kiên quyết thi đấu dù bị tiêu chảy không kiểm soát ngay trên thảm thi đấu.

VĐV tên Joanna Wietrzyk này đang thi đấu tại giải Hyrox Beijing Pro 2026. Dù xảy ra sự cố, trọng tài vẫn để cô thi đấu đến cùng và giành chức vô địch. Ban tổ chức Hyrox sau đó đã phải lên tiếng xin lỗi vì sự sơ suất này. Họ cam kết sẽ thắt chặt các quy định về an toàn vệ sinh.

Sự việc làm bùng nổ cuộc tranh luận gay gắt: Có nên để VĐV ép bản thân đến mức cơ thể mất kiểm soát hoàn toàn? Tuy nhiên, đây không phải là lần đầu tiên giới thể thao sức bền chứng kiến cảnh tượng này.

Nỗi Ám Ảnh Phổ Biến Của Dân Thể Thao Sức Bền

Huyền thoại điền kinh người Anh Paula Radcliffe là một ví dụ kinh điển. Tại giải London Marathon 2005, cô bị co thắt dạ dày dữ dội. Cô buộc phải đi vệ sinh ngay bên vệ đường, trước ống kính của hàng triệu khán giả truyền hình. Bất chấp sự cố, cô vẫn đứng lên và vô địch với thời gian 2:17:42.

Simon, một VĐV chạy ultra marathon, chia sẻ: “Vấn đề không phải là chuyện đó có xảy ra hay không, mà là khi nào nó sẽ xảy ra”.

Đối với những cự ly từ 80km trở lên, việc kiểm soát cơn đau bụng là thử thách lớn nhất. Nhu cầu đi vệ sinh khi vận động mạnh là cực kỳ phổ biến. Điều này đặc biệt đúng với các giải đấu khốc liệt như Hyrox, IRONMAN hay siêu marathon.

Giải Mã Khoa Học: Tại Sao Dạ Dày Lại Biểu Tình?

Tiến sĩ Rachel Scrivin là chuyên gia dinh dưỡng thể thao từng làm luận án tiến sĩ về tiêu hóa trong vận động. Bà chỉ ra 3 nguyên nhân sinh lý học khiến ruột của bạn kêu cứu khi tập luyện và thi đấu:

1. Đường đi của máu thay đổi (Circulatory-GI pathway):

Khi bạn vận động mạnh, máu buộc phải rời khỏi dạ dày. Máu dồn về cơ bắp để vận động và dồn ra da để tản nhiệt. Hệ tiêu hóa bị “bỏ đói” máu. Tình trạng này kéo dài trên 3 tiếng, hoặc thi đấu dưới trời nóng, sẽ làm tổn thương niêm mạc ruột.

2. Rối loạn nội tiết tố (Neuroendocrine-GI pathway):

Tập luyện cường độ cao ép cơ thể tiết ra hormone adrenaline và cortisol. Các hormone này làm thay đổi chức năng ruột. Chúng tác động đến tốc độ co bóp ruột và khả năng hấp thụ nước. Tiến sĩ Scrivin cho biết: “Đó là lý do nhiều người hay bị đau bụng vì căng thẳng ngay trước giờ xuất phát”.

3. Tác động xóc nảy cơ học (Mechanical disruption):

Sự va đập liên tục khi chân chạm đất sẽ làm rung lắc toàn bộ hệ tiêu hóa. Với riêng VĐV Hyrox vừa nhắc tới, việc đang chạy bộ lại cúi xuống làm động tác burpees liên tục khiến ruột bị nhào lộn.

Góc nhìn về giải IRONMAN: Tác động cơ học này giải thích tại sao VĐV tham gia IRONMAN hiếm khi đau bụng ở phần Bơi (3.8km) hay Đạp xe (180km). Nhưng khi bước vào phần Chạy Marathon (42.2km), thảm họa mới ập đến. Dạ dày đã kiệt sức vì thiếu máu suốt nhiều giờ đạp xe. Cộng thêm sự xóc nảy cơ học khi chạy và việc phải nạp nhiều gói gel năng lượng trước đó, việc đau bụng ở chặng cuối là điều rất dễ xảy ra.

Đau Bụng Bình Thường vs. Sự Cố Mất Kiểm Soát

Cảm giác buồn đi vệ sinh là một triệu chứng phổ biến. Tiến sĩ Scrivin khẳng định nó rất bình thường. Thông thường, cơ thể sẽ có những cơn quặn thắt báo hiệu trước. VĐV hoàn toàn có thể nhịn và tìm đến nhà vệ sinh lưu động trên đường chạy.

Nhiều runner chạy địa hình trail siêu dài thường thủ sẵn găng tay, giấy ướt và túi zip để giải quyết nỗi buồn giữa rừng.

Tuy nhiên, việc tiêu chảy mất kiểm soát ngay trong quần lại là câu chuyện khác. Tiến sĩ Scrivin đặt câu hỏi: “Liệu VĐV Hyrox đó có cảm thấy buồn đi vệ sinh trước khi sự cố xảy ra không?”. Nếu cô ấy hoàn toàn không có cảm giác báo trước, cô ấy cần đi khám y tế ngay lập tức. Nếu hiện tượng này lặp đi lặp lại, nó không còn là tai nạn mà là bệnh lý.

Tại Sao Trọng Tài Không Dừng Cô Ấy Lại?

Thể thao đỉnh cao thường tôn vinh sự lỳ lợm, vượt qua đau đớn và mệt mỏi. Với các VĐV chuyên nghiệp, họ còn áp lực giải thưởng, nhà tài trợ… Nhưng nhà tâm lý học thể thao Iain Saunders cảnh báo điều này có thể gây hại.

“Khi VĐV quá khao khát mục tiêu, họ sẽ phớt lờ mọi cảnh báo từ cơ thể,” Saunders nói. Trong những trường hợp VĐV mất tỉnh táo, BTC phải là người can thiệp. Ông lấy ví dụ từ môn bóng bầu dục rugby. Môn này có quy định cực kỳ nghiêm ngặt về việc dừng trận đấu nếu cầu thủ bị chảy máu hoặc chấn động não, bất chấp việc họ muốn thi đấu tiếp.

Jared, một VĐV Hyrox, cho biết luật của giải đấu này rất khắt khe. Trọng tài sẵn sàng phạt thời gian nếu VĐV khạc nhổ hoặc làm đổ nước ra sàn. Vì vậy, việc để một VĐV vương vãi chất thải mà không bị phạt là điều rất khó hiểu.

4 Chiến Thuật Giúp Bạn Về Đích Sạch Sẽ

Để không phải chịu chung số phận với các tai nạn kể trên, Tiến sĩ Scrivin đưa ra 4 lời khuyên:

Cơ thể con người có giới hạn. Đừng để khát khao chiến thắng đánh đổi bằng sức khỏe tiêu hóa của chính bạn!

-Nguồn tổng hợp từ trang web RNZ-