Nhiều người tin rằng nhẹ cân hơn sẽ giúp thi đấu IRONMAN dễ dàng hơn. Nhưng sự thật là: Giảm cân không tự động làm bạn nhanh hơn.
Trọng lượng cơ thể nhẹ giúp giảm tiêu hao năng lượng khi chạy bộ và tăng tỷ lệ công suất/trọng lượng (Power-to-weight ratio) khi leo dốc. Tuy nhiên, thành tích IRONMAN còn phụ thuộc vào sức bền hiếu khí, tư thế khí động học aerodynamics. Thêm cả chiến lược nạp năng lượng và khả năng duy trì phong độ trong nhiều giờ liên tục.
Việc ép cân tiêu cực trong giai đoạn tập luyện khắc nghiệt sẽ phản tác dụng. Thay vì ám ảnh với con số trên bàn cân. Hãy hướng tới một cơ thể khỏe mạnh để tập luyện đều đặn, phục hồi tốt và bùng nổ ở cả ba môn phối hợp.
Trọng Lượng Ảnh Hưởng Khác Nhau Đến Từng Môn
IRONMAN là một tổ hợp khổng lồ gồm 3.8km bơi, 180km đạp xe và 42.2km chạy bộ. Vì thế, không thể đánh giá cân nặng trong môn này giống như chạy bộ đơn thuần.
| Bộ Môn | Tác Động Của Trọng Lượng Cơ Thể |
| Bơi Lội | Nước đã nâng đỡ cơ thể bạn. Kỹ thuật quạt tay, tư thế lướt nước và thể lực quan trọng hơn việc bạn nặng bao nhiêu ký. Giảm cân không giúp bạn bơi nhanh hơn. |
| Đạp Xe (Đường Bằng) | Lực cản gió và công suất tuyệt đối absolute power là yếu tố chính tác động đến kết quả tốc độ. Một tay đua to lớn, tạo ra số Watts cao với tư thế Aero chuẩn vẫn sẽ vượt qua một tay đua nhẹ cân nhưng đạp yếu. |
| Đạp Xe (Leo Dốc) | Đây là lúc cân nặng có tiếng nói. Bạn phải chống lại trọng lực. Tỷ lệ công suất/trọng lượng quyết định tốc độ leo đèo của bạn. Càng nhẹ, bạn càng ít tốn sức. Điểm chung của hai hình thức đạp xe đều cần: Thể lực Khí động học (loại xe, bike fit…) Phân phối sức lực Trang thiết bị Kỹ thuật và kỹ năng đạp Điều kiện môi trường (nóng, ẩm, hay lạnh, khô…) |
| Chạy Bộ | Môn thể thao chịu toàn bộ trọng lực. Cơ thể càng nhẹ, chân càng ít phải gánh vác tải trọng dư thừa, giúp chạy thanh thoát và tiết kiệm sức hơn. |
Tuy nhiên, nếu bạn ép cân đến mức mất luôn cơ bắp, mất sức mạnh và mệt mỏi triền miên, thì mọi lợi thế lý thuyết trên đều tan thành mây khói. Một runner nặng cân nhưng nạp đủ năng lượng sẽ dễ dàng vượt mặt một runner nhẹ hều nhưng bị đụng tường (bonk/hit the wall) do cạn kiệt nhiên liệu.
Rủi Ro Sức Khỏe Từ Việc Ép Cân Cực Đoan
Việc tập luyện IRONMAN đốt cháy một lượng calo khổng lồ. Nếu bạn cố tình nhịn ăn để ép cân trong giai đoạn này, hậu quả sẽ rất thảm khốc:
- Tụt giảm công suất (Power): Giảm cân không lành mạnh thường đi kèm với mất cơ bắp. Tỷ lệ công suất/trọng lượng của bạn thậm chí còn tồi tệ hơn trước khi giảm.
- Hội chứng suy giảm năng lượng tương đối (RED-S): Khi cơ thể thiếu năng lượng mãn tính, bạn sẽ kiệt sức, rớt phong độ, phục hồi kém và chấn thương liên miên.
- Phá hỏng bài thi đạp: Đạp xe là cơ hội vàng để nạp carbohydrate dự trữ cho phần chạy marathon. Nếu bạn cố tình nhịn nạp năng lượng (gel, bột, đồ ngọt…) trên xe đạp chỉ vì sợ tăng cân, bạn sẽ phải trả giá cực đắt bằng việc lê lết trên đường chạy bộ.
- Mất sức mạnh cơ lõi: Bạn cần sức mạnh để giữ vững tư thế đạp xe khí động học aero trong nhiều giờ. Ép cân làm yếu cơ lõi khiến bạn phải ngồi thẳng lưng, cản gió nhiều hơn và đạp chậm đi đáng kể.
Hãy Quên Bàn Cân Đi, Tập Trung Vào Hiệu Suất
Không có một cân nặng chuẩn nào cho IRONMAN. Hai người cao bằng nhau có thể vô địch ở hai mức cân nặng hoàn toàn khác biệt do cấu trúc xương, tỷ lệ cơ và nền tảng tập luyện khác nhau.
Đừng mù quáng bắt chước cân nặng của VĐV chuyên nghiệp. Thực tế ngày nay, nguyên lý cân nặng lý tưởng cho triathlon cũng đã không còn. Rất nhiều VĐV chuyên nghiệp có cấu trúc cơ thể lớn vẫn tỏa sáng và vô địch. Hãy dùng các chỉ số này làm thước đo thành công:
- Công suất đạp xe (Watts) ổn định trong thời gian dài.
- Tốc độ bơi và Pace chạy dài ở mức nhịp tim kiểm soát.
- Tốc độ phục hồi sau các bài tập nặng và dài (như brick).
- Hệ tiêu hóa hấp thu tốt gel/nước điện giải khi vận động.
- Không bị chấn thương vặt và ngủ ngon giấc.
Nếu các chỉ số này đang tăng lên, dù cân nặng của bạn giữ nguyên hay tăng nhẹ, đó đều là tín hiệu thành công rực rỡ. Đừng bao giờ biến việc đổ mồ hôi mất nước thành chiến lược giảm cân. Mục tiêu tối thượng của bạn là vượt qua vạch đích mạnh mẽ nhất, chứ không phải trở thành người nhẹ nhất trên thảm đỏ.
KẾT LUẬN: không cần quá chú tâm về việc giảm cân, nhưng điều này không có nghĩa là bạn được phép ăn vô tội vạ. Nhậu nhiều sau tập. Hoặc ăn nhiều thực phẩm chế biến, thức ăn nhanh mỗi ngày. Tất cả đều ảnh hưởng đến việc hồi phục và hiệu suất tập, cũng như thi đấu. Hãy ăn đúng thứ IRONMAN cần!
-Trích từ bài viết của John Levison trên Tri247-
