Về bản chất, cốt lõi của triathlon (ba môn phối hợp) vẫn không hề thay đổi qua năm tháng. Nó vẫn là hành trình Bơi – Đạp – Chạy. Tuy nhiên, sự tiến hóa về dinh dưỡng, giáo án tập luyện và công nghệ đã làm thay đổi hoàn toàn bộ mặt của môn thể thao này kể từ thập niên 80.
Thật dễ dàng để lãng mạn hóa những ngày tháng tươi đẹp của triathlon xưa cũ. Tuy nhiên, không phải trải nghiệm nào cũng hoàn hảo. Từ việc phải bước lên trạm cân giữa đường đua, cho đến việc phải bơi mà không có đồ giữ nhiệt wetsuit. Những người chơi triathlon thế hệ đầu (OG triathletes) đã trải qua những thứ rất khác biệt so với chúng ta ngày nay.
Hãy cùng ngược dòng thời gian để xem phong cách thi đấu của các tiền bối 42 năm trước!
Giành Vé Đi Kona Tại Các Giải Cỏ (Local Races)
Ngày nay, để giành được suất tham dự Giải Vô địch Thế giới IRONMAN ở Kona, bạn phải thực sự hoàn thành một giải IRONMAN 140.6 và đạt thứ hạng cao trong nhóm tuổi. Nhưng vào đầu thập niên 80, bạn chỉ cần hoàn thành một giải cự ly Olympic (tiêu chuẩn) là đủ điều kiện.
Các giải địa phương ngắn hạn thường mua sẵn từ 30 đến 50 suất Kona. Họ dùng nó làm mồi nhử để thu hút VĐV tham gia. Hệ quả là có rất nhiều người đến Hawaii thi đấu mà chưa từng trải nghiệm cự ly siêu dài. Họ cũng hoàn toàn mù tịt về địa hình đường đua. “Điều đó… thật thú vị. Nhưng hầu hết chúng tôi đều sống sót vượt qua,” Barry Siff, cựu chủ tịch USA Triathlon chia sẻ.
Tiệc Tùng Ăn Uống Ngay Trong Khu Chuyển Tiếp? Tại Sao Không!
Thời gian cut-off time? Khái niệm đó chưa từng tồn tại! Ở những phiên bản IRONMAN đầu tiên, không hề có giới hạn thời gian.
Nhiều VĐV đã tận dụng triệt để sự tự do này. Nhà sử học Bob Babbitt từng mang theo một chiếc túi ngủ đến giải Hawaii IRONMAN năm 1980. Ông đinh ninh rằng mình có tới hai ngày để hoàn thành cuộc đua. “Tôi thậm chí đã tận hưởng một buổi massage toàn thân kéo dài 45 phút giữa phần đạp và chạy. Tôi chẳng có gì phải vội,” ông cười kể lại.
Ông cũng chứng kiến một đối thủ gọi hẳn một bữa ăn phục vụ tận nơi với bàn và khăn trải bàn ngay giữa phần đạp xe. Một người khác thì tấp thẳng vào quán ăn ven đường để nhâm nhi.
Những Trạm Cân Bắt Buộc Dọc Đường Đua
Mặc dù việc thi đấu diễn ra khá nhàn nhã, nhưng các nhà tổ chức thời bấy giờ cũng bắt đầu áp dụng tính khoa học. Đầu những năm 80, họ bố trí các trạm cân bắt buộc trên đường đua.
Luật rất rõ ràng: Nếu một VĐV sụt mất 10% trọng lượng cơ thể, họ sẽ bị loại ngay lập tức. Tất cả đều phải bước lên cân của bác sĩ trước khi xuất phát và phải cân lại vài lần dọc đường. “Tôi thì gặp vấn đề ngược lại,” Babbitt cười lớn. “Tôi tăng cân vù vù vì cứ ăn bánh mì ngọt Hawaii và nốc Gatorade liên tục.”
Kỷ Nguyên Vắng Bóng Khí Động Học
Trước những năm 90, xe đạp đua nhẹ và tay nghỉ khí động học (aerobars) chưa phải là tiêu chuẩn. Về cơ bản, “cứ cái gì có bánh xe là bạn có thể lấy ra đua”.
Có người vác cả chiếc xe cũ kỹ rỉ sét, còn nguyên cả chân chống ra đường đua. Đến giữa thập niên 80, ghi-đông Scott DH xuất hiện và tạo ra một cuộc cách mạng. Tuy nhiên, thứ đồ chơi xa xỉ này chủ yếu chỉ dành cho giới VĐV chuyên nghiệp (Pro). “Nó phân định ranh giới giữa dân chơi và phần còn lại. Ai cũng khao khát nó, và cuối cùng thì tất cả chúng ta đều sắm một cái,” Siff nhớ lại.
Đồ Bơi Wetsuit Là Cái Gì Cơ?
Trước khi những bộ wetsuit chuyên dụng cho triathlon ra đời, người ta chỉ mặc mỗi quần bơi Speedos.
Nhiều VĐV quả cảm ở thập niên 80 đã chịu đựng dòng nước lạnh buốt. Họ bơi, đạp và chạy trong cùng một chiếc quần bơi mỏng dính mà không hề thay đồ. Đến năm 1987, bộ wetsuit chuyên dụng đầu tiên mới được thiết kế. Nó cung cấp độ nổi, giữ ấm và dễ vận động. Sự ra đời của wetsuit đã cứu rỗi hàng nghìn VĐV và bùng nổ phong trào triathlon mạnh mẽ.
Tự Học Qua Sách Vở
Giáo án tập luyện cá nhân hóa là thứ quá xa xỉ ở thập niên 80. Bạn chỉ có hai lựa chọn: Tự tập mò mẫm hoặc bắt chước những người đi trước.
“Cuốn sách Triathlon Training của Dave Scott xuất bản năm 1986 là kinh thánh của tôi,” Siff chia sẻ. “Thời đó làm gì có HLV cá nhân như bây giờ. Chúng tôi tự đọc sách, đọc tạp chí và tự làm HLV cho chính mình.”
Đồ Ăn Nhanh Trở Thành Nhiên Liệu Đua
Ngành công nghiệp dinh dưỡng thể thao tỷ đô như hôm nay (với các loại gel năng lượng) phải đến tận thập niên 90 mới xuất hiện. Trước đó, VĐV nạp năng lượng bằng bất cứ thứ gì họ kiếm được.
Họ dán các thanh năng lượng Powerbar lên khung xe đạp. Họ nhét chuối và cam đầy túi áo. Có người còn ăn cả McDonald’s! “Ở kilomet thứ 120 lúc đạp xe, tôi đã ăn một chiếc hamburger Big Mac khổng lồ và uống Coca. Hồi đó chúng tôi hoàn toàn mù mờ về dinh dưỡng,” Babbitt tiết lộ.
Những Giá Trị Bất Biến Của Triathlon
Dù hơn 40 năm đã trôi qua với vô vàn thay đổi, có những thứ thuộc về bản sắc của Triathlon vẫn vẹn nguyên giá trị.
- Những cặp kính râm thời thượng: Kính râm bản to kiểu thập niên 80 tưởng chừng đã lỗi thời, nay lại đang tạo cơn sốt trên đường đua hiện đại.
- Những câu chuyện truyền cảm hứng: Từ cuộc chiến Ironwar huyền thoại đến hình ảnh lết bò về đích của Julie Moss. Triathlon luôn sản sinh ra những thước phim vĩ đại về ý chí con người.
- Sự bình đẳng về tiền thưởng: Kể từ năm 1986, giải Vô địch Thế giới IRONMAN đã chia đều tiền thưởng cho cả nam và nữ. Nhờ sự đấu tranh của Erin Baker, triathlon tự hào là một trong số ít môn thể thao tiên phong về sự bình đẳng giới trong thi đấu chuyên nghiệp.
-Nguồn từ bài viết của Sarah Wassner Flynn trên TriMag-
